Ο ρόλος της εκκλησίας και της πνευματικότητας στην καθημερινότητα ενός ηλικιωμένου

Για πολλούς ηλικιωμένους στην Ελλάδα, η πίστη είναι κάτι πέρα από προσωπική πεποίθηση: είναι κομμάτι της ταυτότητας και της καθημερινότητάς τους. Οι παλαιότερες γενιές είχαν μεγαλώσει με συνήθειες που ήταν άμεσα συνδεδεμένες με την εκκλησία και τις θρησκευτικές γιορτές. Έτσι, απέκτησαν αναμνήσεις, οικογενειακές παραδόσεις κι έναν τρόπο να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της ζωής.

Πολλοί ηλικιωμένοι θυμούνται παραδόσεις όπως ‘της Παναγιάς κάναμε πανηγύρι στο χωριό’ ή ‘τη Μεγάλη Εβδομάδα πηγαίναμε στο μικρό εκκλησάκι στο βουνό’. Επίσης, η θρησκεία ήταν ο τρόπος να αντιμετωπίσουν ανησυχίες, προβλήματα και απρόβλεπτα γεγονότα που τους συνέβαιναν.

Όταν κάποιος μετακομίζει σε μονάδα φροντίδας, η διατήρηση αυτής της σύνδεσης μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή του και στη γενικότερη ψυχική του ηρεμία, ιδίως τις πρώτες δύσκολες εβδομάδες μακριά από το γνώριμο σπίτι και την ενορία του.

Γιατί έχει σημασία

Η θρησκευτική πρακτική προσφέρει σε πολλούς ηλικιωμένους μια αίσθηση συνέχειας: η προσευχή, η τήρηση εθίμων, η συμμετοχή σε λειτουργίες θυμίζουν τη ζωή που είχαν πριν, σε μια περίοδο που τα πάντα αλλάζουν γύρω τους.

Για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τον φόβο του θανάτου, την απώλεια αγαπημένων προσώπων ή το άγχος της ίδιας της γήρανσης, η πνευματικότητα μπορεί να λειτουργήσει ως πηγή παρηγοριάς και νοήματος. Είναι ένας φιλοσοφικός τρόπος να κατανοήσουν τον εαυτό τους που δεν υποκαθιστά αλλά συμπληρώνει την ψυχολογική στήριξη.

Έρευνες στον χώρο της γεροντολογίας έχουν επανειλημμένα συνδέσει την πνευματική ζωή με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και μοναξιάς σε ηλικιωμένους πληθυσμούς. Οι άνθρωποι που διατηρούν τη θρησκευτική τους πίστη ζωντανή φαίνεται να είναι πιο ευτυχισμένοι μεγαλώνοντας.

Πρακτικές που μπορεί να προσφέρει μια μονάδα

Αρκετές δομές φροντίδας στην Ελλάδα οργανώνουν τακτικές επισκέψεις ιερέα, ο οποίος μπορεί να τελέσει έναν Αγιασμό ή μία Παράκληση, να μεταλάβει τους ενοίκους που το επιθυμούν, ή απλώς να περάσει χρόνο μαζί τους σε προσωπικό επίπεδο, ακούγοντας ή συζητώντας.

Κάποιες μονάδες διαθέτουν μικρό παρεκκλήσι ή σημείο προσευχής μέσα στον χώρο, όπου οι ένοικοι μπορούν να ανάψουν ένα κερί ή να καθίσουν σε ησυχία, ανεξάρτητα από το αν συμμετέχουν σε οργανωμένη λειτουργία.

Η τήρηση των μεγάλων εορτών του εκκλησιαστικού ημερολογίου όπως το Πάσχα, τα Χριστούγεννα, το Δεκαπενταύγουστο ή ακόμα και μικρότερες γιορτές όπως του Αγίου Δημητρίου ή του Αγίου Νικολάου,  βοηθά επίσης τους ενοίκους να αισθάνονται ότι η ζωή τους ακολουθεί έναν οικείο ρυθμό, όχι μια αδιάφορη ρουτίνα χωρίς εποχιακά ορόσημα. Με τον ανάλογο διάκοσμο, ύμνους ή ειδικό γεύμα, η γιορτή γίνεται κάτι σημαντικό που αλλάζει την καθημερινότητα. Είναι επίσης ένας όμορφος τρόπος να νιώθουν ότι κάτι τους συνδέει με το παρελθόν τους και η πνευματικότητά τους συνεχίζεται όπως την έχουν μάθει.

Ο ρόλος της πνευματικότητας σε δύσκολες στιγμές

Σε μια μονάδα φροντίδας, οι στιγμές πένθους όπως όταν πεθαίνει ένας συνένοικος ή ένα μέλος οικογένειας, είναι αναπόφευκτες και συχνές στις μεγάλες ηλικίες. Η παρουσία ενός ιερέα ή η δυνατότητα μιας απλής προσευχής μπορεί να προσφέρει σε πολλούς ενοίκους την πνευματική ανακούφιση για να επεξεργαστούν αυτή την απώλεια, κάτι που η καθαρά ιατρική ή ψυχολογική προσέγγιση δεν καλύπτει πάντα εξίσου.

Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι βάζουν τον εαυτό τους στη θέση του θανόντος και σκέφτονται τη δικιά τους θνητότητα και έχουν τον φόβο του δικού τους τέλους. Εκεί θέλουν τη δυνατότητα να μιλήσουν γι’ αυτό με κάποιον που κατανοεί τη θρησκευτική τους οπτική, χωρίς αμηχανία ή αποφυγή του θέματος, για να δώσουν ένα νόημα στη ζωή τους και μια πνευματική στήριξη.

Η σύνδεση με την οικογένεια

Οι θρησκευτικές γιορτές είναι επίσης ευκαιρία σύσφιξης σχέσεων με τις οικογένειες, καθώς πολλοί συγγενείς επιλέγουν να επισκεφθούν τον δικό τους άνθρωπο ειδικά αυτές τις μέρες.

Μια μονάδα που οργανώνει κατάλληλα τέτοιες στιγμές, όπως για παράδειγμα ανοιχτό επισκεπτήριο το βράδυ της Ανάστασης ή κοινό εορταστικό τραπέζι τα Χριστούγεννα, ενισχύει την πνευματική αλλά και τη συναισθηματική ζωή των ενοίκων. Ακόμα και μικρές χειρονομίες, όπως η αποστολή φωτογραφιών από μια εορταστική εκδήλωση σε συγγενείς που δεν μπόρεσαν να παραστούν, βοηθούν να μη νιώθουν οι οικογένειες αποκομμένες από αυτές τις στιγμές.

Για όλους τους Έλληνες, οι μεγάλες θρησκευτικές γιορτές είναι η στιγμή που όλη η οικογένεια γιορτάζει. Αντίστοιχα, για τους ηλικιωμένους σε μονάδα φροντίδας αυτό το τελετουργικό είναι σημαντικό γιατί δίνει μια νοερή συνέχεια σε μια συνήθεια που γνωρίζουν για δεκαετίες.

Πέρα από την οργανωμένη θρησκεία

Η πνευματικότητα δεν περιορίζεται μόνο σε τελετουργίες. Για κάποιους ενοίκους, μπορεί να εκφράζεται μέσα από τη φύση, τη μουσική, τον στοχασμό ή απλές συζητήσεις για το νόημα της ζωής και τη διαδρομή που έχουν διανύσει.

Είναι καλό να δίνουμε τον χώρο στους ενοίκους να συζητούν και να αφουγκράζονται τις ανησυχίες τους. Όσο μεγαλώνουμε, τόσο οι φιλοσοφικές αναζητήσεις γίνονται πιο σημαντικές και οι ηλικιωμένοι χρειάζονται την ελευθερία να μιλήσουν για τους φόβους και τις σκέψεις τους.

Αυτές οι σκέψεις δεν είναι πάντα συνδεδεμένες με κάποια θρησκευτική πρακτική, αν και τις περισσότερες φορές υπάρχει η θρησκευτική συνέχεια. Ως μονάδα φροντίδας, θέλουμε να ακούμε τους ενοίκους μας να συζητάνε για τις σκέψεις τους και να τους ενθαρρύνουμε να μοιράζονται είτε με το προσωπικό είτε με τους υπόλοιπους ενοίκους, τις πνευματικές τους ανάγκες.

Πρακτικές συμβουλές για οικογένειες

Αν ο δικός σας άνθρωπος έχει έντονη θρησκευτική ζωή, ψάξτε μια μονάδα φροντίδας που δίνει σημασία στις θρησκευτικές ανάγκες των ενοίκων. Ρωτήστε αν οργανώνονται επισκέψεις ιερέα και αν υπάρχει κάποιος χώρος προσευχής.

Επίσης, μπορείτε επίσης να δώσετε στον άνθρωπό σας κάποια προσωπικά θρησκευτικά αντικείμενα όπως μια εικόνα ή ένα κομποσκοίνι, που θα τον βοηθήσουν να νιώσει πιο «σπίτι του» στο νέο περιβάλλον. Είναι ένας γλυκός τρόπος να διατηρήσει μια χειροπιαστή σύνδεση με τη ζωή που άφησε πίσω αλλά και με όλη του τη ζωή.

Αν ο άνθρωπός σας χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη βοήθεια στο να ακολουθήσει τις θρησκευτικές του πρακτικές, απλά επικοινωνήστε μαζί μας online ή καλέστε μας στο 210 4950 989 για να μας εξηγήσετε τις ανάγκες του!