Είναι πολύ δύσκολο να βρούμε την καλύτερη και ασφαλέστερη λύση για την φροντίδα ηλικιωμένων. Στην ελληνική κοινωνία, η ιδέα του οίκου ευγηρίας εξακολουθεί να φέρει μια σκιά ενοχής. «Πώς να βάλω τη μαμά μου εκεί;» είναι η πιο συνηθισμένη αντίδραση, σαν να πρόκειται για εγκατάλειψη και όχι για επιλογή.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη από ένα απλοϊκό δίλημμα. Η αγάπη δεν μετριέται από το πόσες ώρες της ημέρας κάθεσαι δίπλα σε κάποιον αλλά από το πώς εξασφαλίζεις την ποιότητα ζωής του. Και μερικές φορές, η καλύτερη απόφαση δεν είναι η πιο εύκολη συναισθηματικά.
Δεν μιλάμε βέβαια για όλες τις περιπτώσεις. Υπάρχουν ηλικιωμένοι που ζουν άνετα και ευτυχισμένα στο σπίτι τους, με την οικογένειά τους δίπλα τους—και αυτό είναι υπέροχο. Είναι κάτι που όλοι οι άνθρωποι εύχονται για τον εαυτό τους και είναι και η καλύτερη και πιο ευχάριστη λύση.
Όταν όμως οι ανάγκες γίνονται πιο σύνθετες και η υγεία επιβάλλει απαιτήσεις που ξεπερνούν αυτό που μπορεί να προσφέρει μια οικογένεια με καλή θέληση αλλά χωρίς εκπαίδευση, τότε αξίζει να δούμε τα πράγματα ψύχραιμα. Να δούμε τι μπορεί να προσφέρει μία Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων που ένα σπίτι, απλώς, δεν μπορεί.
1. Ιατρική παρακολούθηση όλο το εικοσιτετράωρο
Στο σπίτι, ακόμα και ο πιο αφοσιωμένος φροντιστής έχει τα όριά του, γιατί κουράζεται, κοιμάται και στην τελική έχει και τη δική του ζωή. Η έκτακτη ανάγκη όμως δεν κοιτά το ρολόι. Ένα εγκεφαλικό, μια πτώση ή μια ξαφνική επιδείνωση της υγείας συχνά συμβαίνουν τη νύχτα, όταν οι άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι και συνήθως μόνοι. Σε περιπτώσεις άνοιας, πολλοί ηλικιωμένοι φεύγουν από το σπίτι τη νύχτα και περιπλανώνται στους δρόμους χωρίς να μπορούν να θυμηθούν πού μένουν.
Σε μια μονάδα φροντίδας, υπάρχει πάντα εκπαιδευμένο προσωπικό παρόν, ικανό να αναγνωρίσει τα σημάδια έγκαιρα και να αντιδράσει αμέσως. Αυτό είναι η ασφάλεια που χρειάζεται ένας ηλικιωμένος όταν έχει σοβαρά προβλήματα υγείας που απαιτούν συνεχή παρακολούθηση.
2. Διαχείριση φαρμακευτικής αγωγής
Ένας ηλικιωμένος με διαβήτη, καρδιακά προβλήματα και αρθρίτιδα μπορεί να παίρνει οκτώ ή δέκα διαφορετικά φάρμακα την ημέρα, με διαφορετικές δόσεις, διαφορετικές ώρες, και μερικές φορές αντενδείξεις μεταξύ τους. Η διαχείριση αυτής της φαρμακευτικής «παρτιτούρας» δεν είναι απλή υπόθεση. Αν ο άνθρωπος είναι ψυχικά και νοητικά καλά, θα τα καταφέρει. Αν όμως έχει δυσκολίες μνήμης ή συγκέντρωσης, η φαρμακευτική αγωγή δεν θα είναι συνεπής.
Στον οίκο ευγηρίας, τα φάρμακα δίνονται από εκπαιδευμένους νοσηλευτές που γνωρίζουν την ιστορία κάθε ενοίκου και παρακολουθούν τυχόν αλλαγές στην αγωγή.
3. Κοινωνική ζωή και επαφή με συνομηλίκους
Η μοναξιά στην τρίτη ηλικία είναι δυσάρεστη, επικίνδυνη και συνηθισμένη.
Έρευνες δείχνουν ότι το ένα τρίτο των ανθρώπων μέσης και τρίτης ηλικίας βιώνουν μοναξιά. Άλλη έρευνα επιβεβαιώνει ότι ήπια μοναξιά βιώνει το 86% των ηλικιωμένων, το οποίο συσχετίζεται με ήπια κατάθλιψη.
Ένας ηλικιωμένος που μένει στο σπίτι μπορεί να περνά ολόκληρες μέρες χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη επαφή, ακόμα κι αν η οικογένεια επισκέπτεται τακτικά—πόσο μάλλον αν τα παιδιά μένουν μακριά.
Σε μια μονάδα φροντίδας, υπάρχουν συνομήλικοι, κοινές δραστηριότητες, τραπέζια για φαγητό και ευκαιρίες για συζητήσεις. Η καθημερινή κοινωνικότητα είναι τεράστιο συστατικό της σωματικής και ψυχικής υγείας, ακόμα κι αν συχνά περνάει απαρατήρητη.
4. Δομημένη καθημερινότητα
Ο εγκέφαλος — και ιδιαίτερα ο εγκέφαλος που παλεύει με άνοια ή Αλτσχάιμερ — ανταποκρίνεται καλύτερα όταν ξέρει τι να περιμένει. Το φαγητό στην ίδια ώρα, ο ύπνος με σταθερό πρόγραμμα και οι δραστηριότητες που επαναλαμβάνονται είναι ο σταθερός τρόπος οργάνωσης του εγκεφάλου και μειώνουν την αγωνία και την αποπροσανατολισμό.
Στο σπίτι, η ρουτίνα διαταράσσεται συνεχώς από τις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής, ιδίως αν ο ηλικιωμένος μένει μόνος και έχει άνοια, οπότε δεν μπορεί να οργανώσει την καθημερινότητά του με τον κατάλληλο τρόπο.
Στον οίκο ευγηρίας, η δομή είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση. Μπορεί αυτό να φαίνεται περιοριστικό αλλά για πολλές περιπτώσεις, είναι αυτό που χρειάζεται το σώμα και το μυαλό.
5. Εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία και αποκατάσταση
Μετά από ένα κάταγμα ισχίου ή ένα εγκεφαλικό, η αποκατάσταση είναι αναγκαία και καθορίζει αν ο ασθενής θα ξαναπερπατήσει ανεξάρτητα ή όχι.
Αυτή η διαδικασία απαιτεί καθημερινές ασκήσεις, σωστή τεχνική και συνεχή αξιολόγηση της προόδου. Ένας φροντιστής στο σπίτι, όσο στοργικός κι αν είναι, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον φυσικοθεραπευτή. Σε έναν καλό οίκο ευγηρίας, η αποκατάσταση είναι ενσωματωμένη στην καθημερινή ρουτίνα.
Ακόμα και αν ο ένοικος μείνει για λίγες εβδομάδες μόνο, μέχρι να ξαναπατήσει στα πόδια του, αυτή είναι η καλύτερη λύση γιατί η μονάδα φροντίδας είναι οργανωμένη και φτιαγμένη για ανθρώπους με προβλήματα κινητικότητας. Για παράδειγμα, έχει μεγάλους διαδρόμους για αναπηρικά καρότσια και ιατρικά κρεβάτια για να μπορεί ο ένοικος να σηκώνεται εύκολα και με ασφάλεια.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι ο ασφαλέστερος τόπος για να μπορέσει ο ηλικιωμένος να λειτουργήσει ξανά ανεξάρτητα.
6. Ασφαλές και προσαρμοσμένο περιβάλλον
Το σπίτι που χτίστηκε ή διαμορφώθηκε για μια οικογένεια νεαρής ηλικίας δεν είναι φτιαγμένο για ηλικιωμένους. Σκάλες, μπανιέρες και στενοί διάδρομοι είναι εμπόδια και πιθανοί και κίνδυνοι.
Η προσαρμογή του σπιτιού είναι δυνατή αλλά δαπανηρή, ενώ μπορεί να μην καταφέρει να προσφέρει την ασφάλεια και σταθερότητα που χρειάζεται ένας ηλικιωμένος που έχει προβλήματα κινητικότητας. Πόσο εύκολο είναι να αλλάξει μια μπανιέρα για να γίνει ντουζιέρα; Πώς μπορούμε να αφαιρέσουμε σκαλοπάτια από ένα σπίτι; Έχουμε χώρο να βάλουμε ράμπα;
Μία Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων είναι σχεδιασμένη από την αρχή με γνώμονα την ασφάλεια και την κινητικότητα: χειρολαβές, ανελκυστήρες, ανοιχτοί χώροι, συστήματα συναγερμού. Το περιβάλλον δουλεύει υπέρ του ηλικιωμένου, για μεγαλύτερη ασφάλεια και άνεση.
7. Ανακούφιση από το φορτίο της οικογένειας
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο να παραδεχτεί κανείς αλλά και το πιο σημαντικό. Η φροντίδα ηλικιωμένου με σοβαρά προβλήματα υγείας είναι μια δουλειά πλήρους απασχόλησης, χωρίς ρεπό και χωρίς αδεία. Οι φροντιστές που είναι συνήθως ενήλικα παιδιά, και συνήθως γυναίκες, βιώνουν συχνά σοβαρά συμπτώματα σωματικής και ψυχικής εξουθένωσης, όπως κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, σωματικά προβλήματα.
Η μετακόμιση ενός ηλικιωμένου σε οίκο ευγηρίας δεν σημαίνει ότι η οικογένεια «ξεμπερδεύει» ή τον «ξεφορτώνεται». Αντίθετα, σημαίνει ότι η φροντίδα γίνεται από εκείνους που έχουν εκπαιδευτεί γι’ αυτό, ενώ η οικογένεια μπορεί να επιστρέψει στον ρόλο που πραγματικά της ανήκει: αυτόν του αγαπημένου ανθρώπου.
8. Διατροφή σχεδιασμένη για τις ανάγκες τους
Στην τρίτη ηλικία, η διατροφή γίνεται πιο περίπλοκη υπόθεση. Ο διαβήτης επιβάλλει περιορισμούς στη ζάχαρη, η νεφρική ανεπάρκεια στο κάλιο και το νάτριο, η δυσφαγία απαιτεί ειδικές υφές τροφής, ενώ πολλά φάρμακα επηρεάζουν την όρεξη ή την απορρόφηση θρεπτικών στοιχείων. Πολλές φορές, οι ηλικιωμένοι βαριούνται να μαγειρέψουν, ιδίως αν ζουν μόνοι, και τρώνε ανθυγιεινά.
Μια καλή μονάδα φροντίδας διαθέτει διαιτολόγο που σχεδιάζει μενού προσαρμοσμένο στις ανάγκες κάθε ενοίκου, ανάλογα με τις ανάγκες και τις ιατρικές εντολές. Στο σπίτι, αυτό μπορεί να γίνει αν υπάρχει κάποιο άτομο που παρακολουθεί και οργανώνει τα ψώνια και τη διατροφή καθημερινά—κάτι που δεν είναι πάντα δεδομένο.
9. Συντονισμός μεταξύ διαφορετικών ειδικοτήτων
Ένας ηλικιωμένος με πολλαπλά προβλήματα υγείας δεν χρειάζεται απλώς έναν γιατρό. Χρειάζεται έναν γιατρό που μιλά με τον νοσηλευτή, που ενημερώνει τον φυσικοθεραπευτή και που συνεργάζεται με τον διαιτολόγο.
Στο σπίτι, αυτός ο συντονισμός πέφτει συνήθως στους ώμους της οικογένειας η οποία καλείται να θυμάται, να μεταφέρει πληροφορίες και να συντονίζει ραντεβού μεταξύ επαγγελματιών που συχνά δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Αν αυτό χρειάζεται να γίνει για ένα μικρό χρονικό διάστημα, φυσικά και δεν υπάρχει κανένας λόγος να πάει ένας ηλικιωμένος σε μια μονάδα φροντίδας: οι οικείοι του μπορούν να οργανώσουν την ιατρική φροντίδα γνωρίζοντας ότι η υγεία του ανθρώπου τους θα βελτιωθεί.
Όταν όμως πρόκειται για ένα μακροχρόνιο ή χρόνιο πρόβλημα, τότε ίσως η οικογένεια ίσως να μην μπορεί να διαχειριστεί σωστά την ιατρική παρακολούθηση και φροντίδα του ανθρώπου τους. Σε έναν οίκο ευγηρίας, όλοι οι εμπλεκόμενοι βρίσκονται κάτω από την ίδια στέγη, γνωρίζουν το ιστορικό κάθε ενοίκου και αποφασίζουν από κοινού. Αυτή η ολιστική προσέγγιση προσφέρει τη σωστότερη ιατρική φροντίδα χωρίς κενά.
10. Αντικειμενική εκτίμηση της κατάστασης
Η αγάπη είναι υπέροχη, αλλά δεν είναι αντικειμενική. Η οικογένεια τείνει να βλέπει τον ηλικιωμένο όπως τον θυμάται, δηλαδή δυνατό, ικανό και ανεξάρτητο. Αυτό τους δυσκολεύει να αναγνωρίσουν έγκαιρα πότε η κατάσταση έχει αλλάξει.
Η άρνηση είναι κατανοητή, αλλά μπορεί να καθυστερήσει παρεμβάσεις που θα έκαναν τη διαφορά. Οι επαγγελματίες ενός οίκου ευγηρίας βλέπουν την εικόνα χωρίς συναισθηματικό φίλτρο. Παρακολουθούν, καταγράφουν, αξιολογούν και προσαρμόζουν τη φροντίδα ενώ ενημερώνουν τους συγγενείς αν δουν συμπτώματα που τους προβληματίζουν ή που δείχνουν μια επιδείνωση της υγείας του. Αυτή η αντικειμενικότητα δεν είναι ψυχρότητα αλλά σημάδια επαγγελματικής φροντίδας για τον άνθρωπό σας.
Όταν η ΜΦΗ είναι η καλύτερη λύση
Το καλύτερο μέρος για έναν ηλικιωμένο είναι το σπίτι του. Τι γίνεται, όμως, όταν αυτό δεν είναι πια ασφαλές; Ή όταν ο σύντροφος ή η οικογένεια δεν μπορεί να επωμιστεί το βάρος της φροντίδας, ιδίως για κάποιον που χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση;
Αν βρίσκεστε σε μια κατάσταση που πιστεύετε ότι ο άνθρωπός σας θα έχει καλύτερη ποιότητα ζωής σε μία Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων, επικοινωνήστε μαζί μας online, επισκεφθείτε μας στην οδό Φιλικής Εταιρίας 15 στον Κορυδαλλό ή καλέστε μας στο 210 4950 989 για να δούμε πώς μπορούμε να βοηθήσουμε!