Συχνά συζητάμε τα προβλήματα των ανθρώπων όσο μεγαλώνουν, και όντως μερικές φορές η τρίτη ηλικία φαντάζει δύσκολη. Αλλά δεν είναι τα πράγματα τόσο μονόπλευρα.
Η κοινωνία μας έχει μια παράξενη σχέση με τη γήρανση. Τη φοβάται, την αποφεύγει, την καλύπτει με κρέμες και φίλτρα, αλλά είναι αδύνατο να την προσπεράσει. Όσοι έχουν περάσει τα εξήντα ή τα εβδομήντα, και το έχουν κάνει με τα μάτια ανοιχτά, ξέρουν κάτι που οι νεότεροι δεν έχουν μάθει ακόμα: η ηλικία δεν είναι μόνο απώλεια. Είναι και κέρδος, αλλά και ελευθερία. Είναι και μια σιωπηλή, βαθιά ανακούφιση από πράγματα που κάποτε μας βασάνιζαν χωρίς καν να το ξέρουμε.
Για να δούμε λοιπόν, 10 πράγματα που είναι καλύτερα όταν είσαι ηλικιωμένος.
1. Η γνώμη των άλλων μετράει πολύ λιγότερο
Ένα από τα πιο εξαντλητικά πράγματα της νεότητας είναι το πόσο πολύ μας νοιάζει τι σκέφτονται οι άλλοι. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σίγουρα δεν βοηθάνε, γιατί οι νέοι συνέχεια αμφισβητούν τον εαυτό τους και αγχώνονται για τη γνώμη των άλλων.
Με την ηλικία, αυτό το βάρος σιγά σιγά εξαφανίζεται. Οι ηλικιωμένοι περιγράφουν συχνά αυτή την αλλαγή ως μια από τις μεγαλύτερες ελευθερίες που έχουν γνωρίσει. Φοράς αυτό που σε βολεύει, χωρίς να σε νοιάζει να δείχνουν τα παχάκια σου. Λες αυτό που πιστεύεις γιατί δεν σε αγχώνει τόσο πολύ η άποψη των άλλων. Η έγκριση και η αποδοχή δεν είναι πλέον απαραίτητες γιατί οι ηλικιωμένοι έχουν, περιέργως, περισσότερη αυτοπεποίθηση για τον εαυτό τους και αυτή είναι η πραγματική έννοια της ελευθερίας.
2. Η σχέση με τον χρόνο αλλάζει
Οι νέοι άνθρωποι έχουν χρόνο αλλά δεν το ξέρουν και γι’ αυτό τον σπαταλούν αγχωμένα. Οι ηλικιωμένοι έχουν μάθει, συχνά μέσα από δυσκολίες, ότι ο χρόνος είναι το πιο πολύτιμο πράγμα που διαθέτουν. Οπότε τον ξοδεύουν με προσοχή και σε πράγματα που τους ευχαριστούν και έχουν σημασία. Αν δεν θέλουν την παρέα κάποιου, απλά σκέφτονται ότι είναι χάσιμο χρόνου. Αν νιώθουν την ανάγκη να κάνουν μια δραστηριότητα, την κάνουν άμεσα γιατί ξέρουν ότι δεν έχουν άπειρο χρόνο.
Οι ηλικιωμένοι απολαμβάνουν τη στιγμή χωρίς να κοιτούν τι έρχεται μετά. Ένας καφές με έναν παλιό φίλο δεν είναι κάτι που χώρεσε στο πρόγραμμα, αλλά είναι το ίδιο το πρόγραμμα και δεν το αναβάλουν με τίποτα.
3. Το άγχος για το μέλλον μειώνεται
Δεν είναι περίεργο που οι άνθρωποι που έχουν τον λιγότερο χρόνο μπροστά τους, έχουν και το λιγότερο άγχος για το μέλλον;
Μεγάλο μέρος του άγχους της νεότητας προέρχεται από την αβεβαιότητα: τι θα γίνω, πού θα φτάσω, θα τα καταφέρω; Πώς θα πάνε τα επαγγελματικά; Θα βρω σύντροφο στη ζωή μου;
Με την ηλικία, πολλές από αυτές τις ερωτήσεις έχουν ήδη απαντηθεί και όσες δεν έχουν, αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη γαλήνη. Οι μεγαλύτεροι ξέρουν ότι τα πράγματα βρίσκουν τη θέση τους και ότι η ζωή θα φέρνει πάντα τα δικά της. Μπορεί να μην έχουν άπειρα χρόνια μπροστά τους, αλλά δεν αγχώνονται για το τι και πώς έρχεται.
4. Εισιτήρια και εκπτώσεις παντού
Μουσεία, θέατρα, συναυλίες, μέσα μαζικής μεταφοράς, φάρμακα, ασφάλειες: σχεδόν παντού υπάρχει έκπτωση για τους άνω των 65. Πράγματα που κάποτε πλήρωνες κανονικά, τώρα τα παίρνεις με το μισό ή και λιγότερο.
Για πολλούς ηλικιωμένους, η πρώτη φορά που τους δίνεται η έκπτωση, τους κακοφαίνεται γιατί συνειδητοποιούν την ηλικία τους. Αλλά με την πάροδο του χρόνου, είναι ωραίο να έχεις έκπτωση στο μουσείο και στις εκθέσεις ή να έχεις μειωμένο εισιτήριο στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Ακόμα και τα μικρά πράγματα γίνονται σημαντικά!
5. Δεν χρειάζεται να δικαιολογείς τίποτα
Δεν θέλεις να πας στο τραπέζι που κάνουν οι φίλοι σου; Δεν πας. Δεν σου αρέσει ο νέος τρόπος που γίνονται τα πράγματα; Το λες. Κανείς δεν περιμένει από έναν εβδομηντάχρονο να συμβιβαστεί με κάτι που δεν τον εκφράζει. Αυτή η κοινωνική άδεια είναι πολύ πραγματική και πολύ απελευθερωτική.
Επειδή ο χρόνος είναι πολύτιμος, ο ηλικιωμένος νιώθει την ελευθερία να κάνει όσα θέλει, όποτε θέλει και αν θέλει. Δεν έχει ανάγκη να ικανοποιήσει εγωισμούς ή τα ‘πρέπει’ που ακολουθούν οι άλλοι.
Και βέβαια, αυτό ισχύει και για όσα θέλει να κάνει. Για παράδειγμα, αν θέλει να μάθει κιθάρα στα 75, δεν χρειάζεται καμιά δικαιολογία: απλά το κάνει. Δεν χρωστάει λογαριασμό σε κανέναν γιατί έχει ζήσει τη ζωή του και έχει δικαίωμα στην ελευθερία.
6. Τα εγγόνια, χωρίς την ευθύνη των γονιών
Η τρίτη ηλικία είναι σε πολλές περιπτώσεις η ηλικία της ελευθερίας. Και αυτό ισχύει όσον αφορά τις σχέσεις με την οικογένεια.
Ο ηλικιωμένος μπορεί να έχει όλη η χαρά των εγγονιών, χωρίς καμία αγωνία. Παίζεις, αγαπάς, χαλάς λίγο τους κανόνες και μετά το εγγόνι επιστρέφει στους γονείς. Όσοι έχουν εγγόνια λένε συχνά ότι είναι η πιο αγνή μορφή αγάπης που έχουν γνωρίσει, ακριβώς επειδή δεν συνοδεύεται από το βάρος της ευθύνης της ανατροφής. Είναι η στιγμή που ο παππούς μπορεί να κακομάθει, να χαρεί και να γελάσει με τα πιο αστεία πράγματα και μετά να επανέλθει στην ησυχία του και τις συνήθειές του.
7. Γίνεσαι καλύτερος στο να διαχειρίζεσαι τα δύσκολα
Ένας άνθρωπός της τρίτης ηλικίας έχει βιώσει κρίσεις, απώλειες και δυσκολίες, και για να είναι εδώ, σημαίνει ότι έχει επιβιώσει από όλες. Σίγουρα δεν είναι όλα ευχάριστα στη ζωή, αλλά τα χρόνια και οι συνθήκες δίνουν μια άλλη άποψη για τα δύσκολα της ζωής. Αυτό δημιουργεί ένα εσωτερικό απόθεμα ανθεκτικότητας που οι νέοι δεν έχουν ακόμα χτίσει, βασικά λόγω απειρίας .
Η γιαγιά όμως έχει χάσει γονείς και φίλους, έχει περάσει δύσκολα παιδικά χρόνια ή έχει δουλέψει πολύ για να φτάσει εδώ που είναι. Όταν έρχεται κάτι στενάχωρο, έχει την εμπειρία ότι ο φόβος και η λύπη κάποια στιγμή θα περάσουν. Δεν υπάρχει η αίσθηση της ισοπέδωσης που βιώνουν οι νεότεροι, οι οποίοι δεν μπορούν να ζυγίσουν τα δύσκολα της ζωής γιατί δεν έχουν με τι να τα συγκρίνουν.
8. Κοιμάσαι νωρίς χωρίς ενοχές
Στα είκοσι, το να πας για ύπνο στις δέκα είναι σχεδόν ντροπή γιατί όλη η παρέα βγαίνει το βράδυ και περνάει ωραία. Όσο μεγαλώνουμε, ο ύπνος γίνεται το πιο λογικό και αναγκαίο πράγμα στον κόσμο. Οι ηλικιωμένοι δεν νιώθουν ενοχές που θα πάνε για ύπνο από τις 10, όχι μόνο επειδή όλοι οι φίλοι τους κάνουν το ίδιο, αλλά και γιατί δεν τους νοιάζει τι λένε οι άλλοι. Αν το σώμα τους λέει ότι θέλει ξεκούραση, αυτό κάνουν.
Μαζί με αυτό, έρχεται η ανακάλυψη ότι νωρίς το πρωί υπάρχει μια ευλογημένη ησυχία και ένα γλυκό φως που σε κάνει να θέλεις να αρχίσεις τη μέρα.
9. Εκτιμάς τα απλά πράγματα με διαφορετικό τρόπο
Ένας νέος θέλει τα πάντα και με τον πιο δυνατό τρόπο: οι διακοπές να είναι τέλειες, η δουλειά να είναι συναρπαστική, ο/η σύντροφος να είναι το απόλυτο ταίρι.
Αλλά ο μεγαλύτερος σε ηλικία ξέρει ότι το απόλυτο είναι συχνά φευγαλέο ή και ακατόρθωτο. Όσο μεγαλώνουμε, τα μεγάλα και εντυπωσιακά πράγματα χάνουν τη γοητεία τους, και τα μικρά, όπως ένα καλό γεύμα, ή η καλή παρέα, αποκτούν βάρος που δεν είχαν πριν.
Οι έρευνες δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα καθημερινής ευτυχίας από ό,τι οι νεότεροι, ακριβώς γιατί έχουν μάθει να βρίσκουν αξία εκεί που άλλοτε δεν κοίταζαν. Οι ηλικιωμένοι ξέρουν ότι τα μικρά είναι, εν τέλει, μεγάλα.
10. Η σχέση με το σώμα γίνεται πιο ειλικρινής
Παράδοξο, αλλά αληθινό: πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι στη μεγαλύτερη ηλικία νιώθουν πιο άνετα με το σώμα τους από ό,τι στα νιάτα τους, παρά τις αλλαγές – ή ίσως κι εξαιτίας τους. Προφανώς και στα 70, το σώμα δύσκολα βελτιώνεται. Οπότε είναι η στιγμή που οι άνθρωποι το αποδέχονται και ζουν με αυτό.
Ο εφηβικός εαυτός που πολεμούσε με τον καθρέφτη και τα σπυράκια, που συνέκρινε το κάθε τι με τα μοντέλα στα περιοδικά και που ένιωθε διαρκώς άσχημος: αυτή η εικόνα έχει εξαφανιστεί. Στη θέση της έχει έρθει μια πιο πρακτική προσέγγιση ότι το σώμα αυτό κατάφερε να επιζήσει και να πορευτεί για 70 χρονιά, με τα καλά και τα κακά, οπότε μάλλον κάτι έχει καταφέρει.
Φυσικά και οι ηλικιωμένοι θέλουν να νιώθουν ωραίοι, να ντύνονται κομψά και να φροντίζουν τον εαυτό τους. Αλλά δεν παλεύουν πια με ουτοπίες και ευχολόγια του στυλ ‘θα ήθελα πιο λεπτά μπούτια’ ή ‘έχω κοιλίτσα και θέλω να την κρύψω’. Αποδέχονται το σώμα τους και προχωρούν χωρίς να το πολεμάνε.
Μία νέα φάση ζωής
Η τρίτη ηλικία, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια περίοδος απωλειών, αλλά και μια φάση ζωής γεμάτη κέρδη, ελευθερία και σοφία. Είναι η στιγμή που οι άνθρωποι μπορούν να απολαύσουν τη ζωή με έναν πιο αυθεντικό και ουσιαστικό τρόπο, απαλλαγμένοι από τις ανασφάλειες και τις πιέσεις που συχνά συνοδεύουν τη νεότητα. Η αποδοχή του εαυτού, η εκτίμηση των μικρών πραγμάτων και η ελευθερία να ζεις όπως πραγματικά θέλεις είναι δώρα που έρχονται με την ηλικία. Ίσως, τελικά, η γήρανση να μην είναι κάτι που πρέπει να φοβόμαστε, αλλά κάτι που αξίζει να αγκαλιάσουμε με ανοιχτή καρδιά!